ĐẶC KHU PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC: ĐỘNG LỰC ĐỘT PHÁ CHO NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG QUỐC GIA

Tại hội nghị sáng ngày 22/04, Bộ Nội vụ đã đưa ra một đề xuất mang tính lịch sử: Thí điểm “Đặc khu phát triển nhân lực” với các cơ chế ưu đãi tương đương khu kinh tế mở. Trong bối cảnh năng suất lao động là "bottleneck" (điểm nghẽn) lớn nhất của kinh tế Việt Nam, việc hình thành những "hệ sinh thái đào tạo" đạt chuẩn quốc tế chính là giải pháp gốc rễ để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), phát biểu tại hội nghị

1. Từ "Lợi thế nhân công" sang "Lợi thế kỹ năng"

Cục trưởng Cục Việc làm Vũ Trọng Bình đã chỉ rõ một thực trạng: Các doanh nghiệp FDI hiện nay vẫn chủ yếu khai thác lao động ở phân khúc giá trị gia tăng thấp. "Đặc khu phát triển nhân lực" được kỳ vọng sẽ đảo ngược tình thế này bằng cách:

Thu hút các tập đoàn đa quốc gia và trường đại học uy tín thế giới đặt trung tâm đào tạo tại Việt Nam.
Hình thành hệ sinh thái nơi việc học đi đôi với hành ngay tại các trung tâm công nghệ cao.
Tạo ra cơ chế ưu đãi thuế cho chi phí đào tạo của doanh nghiệp – biến đào tạo thành một khoản đầu tư sinh lời thay vì chi phí.

2. Bộ chỉ số "Việc làm chất lượng cao": Thước đo mới cho địa phương

Một điểm rất mới là đề xuất xây dựng bộ chỉ số “việc làm chất lượng cao”. Thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ thất nghiệp hay số lượng việc làm tạo ra, các địa phương sẽ được đánh giá dựa trên: Năng suất, tiền lương, phúc lợi và trình độ kỹ năng. Điều này buộc các nhà hoạch định chính sách địa phương phải thay đổi tư duy quy hoạch: Quy hoạch đầu tư phải gắn liền với quy hoạch con người ngay từ khâu khởi tạo.

3. "Thế trận" đào tạo trong kỷ nguyên số và già hóa dân số

Trước thách thức từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và xu hướng già hóa dân số, hội nghị đã thống nhất 3 mũi nhọn:

Đào tạo lại (Reskilling): Tập trung vào nhóm lao động chuyển đổi từ nông nghiệp và doanh nghiệp nhỏ.
Kỹ năng số: Biến kỹ năng số thành "chứng chỉ bắt buộc" bên cạnh kỹ năng nghề nghiệp.
Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm mới: Ưu tiên các lĩnh vực mũi nhọn như chip bán dẫn, năng lượng xanh và công nghệ cao.

4. Người lao động là trung tâm của hệ sinh thái

Đúng như nhận định của các chuyên gia tại hội nghị, Nhà nước cần chuyển từ vai trò "cấp phát" sang vai trò "kiến tạo". Người lao động cần được trao quyền lựa chọn cơ sở đào tạo, tạo ra một thị trường giáo dục nghề nghiệp có tính cạnh tranh cao. Khi năng suất lao động đạt mục tiêu tăng trưởng 7%/năm như TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng, đời sống nhân dân sẽ được cải thiện thực chất từ chính nội lực của mình.

Nguyễn Mạnh Hiền (Tổng hợp từ Hội nghị giải pháp nâng cao năng suất lao động ngày 22/04/2026)